Umowa pożyczki między znajomymi – wymogi formalne oraz aspekty podatkowe

Zdarzają się w życiu sytuacje kiedy znajomy lub ktoś z rodziny przychodzi pożyczyć pieniądze, które obiecuje oddać w najbliższym czasie. Pomimo, iż mamy zaufanie do tej osoby, to należy pamiętać, że lepiej się zabezpieczyć i nie umawiać się tylko na przysłowiową „gębę”. Co więcej trzeba pamiętać o obowiązkach publicznoprawnych związanych z zawartą umową.

W jakiej formie zawrzeć umowę pożyczki?

Prawo dla umowy pożyczki przewyższającej kwotę 500 zł wymaga zachowania formy pisemnej (art. 720 § 1 k.c.). Zaniechanie zachowania takiej formy czynności prawnej (jaką jest udzielenie pożyczki) może skutkować tym, iż w razie sporu (np. w przypadku sądowego dochodzenia zwrotu pożyczki) nie jest dopuszczalnym przeprowadzenie dowód ze świadków ani dowód z przesłuchania stron na fakt dokonania czynności (np. udzielenia pożyczki). Prościej mówiąc, sama umowa jest jak najbardziej ważna i skuteczna, ale dla udowodnienia, iż faktycznie została zawarta czy też wykazania konkretnych ustaleń nie ma możliwości powołania tak zwanych dowodów osobowych. Przy czym nie jest to zasada bezwzględna. Możliwość odstąpienia od tej zasady istnieje, ale tylko wtedy, gdy obie strony wyrażą na to zgodę, żąda tego konsument w sporze z przedsiębiorcą, lub fakt dokonania czynności prawnej będzie uprawdopodobniony za pomocą pisma, czy też dokument obejmujący czynność został zagubiony, zniszczony lub zabrany przez osobę trzecią (art. 74 § 2 Kodeksu cywilnego) – w tej sytuacji dopuszczalnym jest powołanie dowodu ze świadków lub przesłuchania stron.

Umowa pożyczki między przedsiębiorcami

W sytuacji gdy umowę pożyczki zawarło dwóch przedsiębiorców (czy to powyżej, czy też poniżej kwoty 500 zł), zgodnie z przepisami ogólnymi kodeksu cywilnego, obowiązek zachowania formy pisemnej nie będzie się do nich odnosił. Ustalenie istotnych faktów związanych z tą czynnością prawną w razie sporu nie będzie podlegało wspomnianym ograniczeniom dowodowym.

Co zawrzeć w umowie pożyczki?

W umowie pożyczki, tak jak w każdej innej umowie, należy dokładnie określić strony umowy, poprzez podanie imienia, nazwiska, adresu zamieszkania, dodatkowo można wskazać numer NIP, PESEL lub też numer dowodu osobistego. Jeżeli umowa jest zawarta między osobami blisko spokrewnionymi warto to także wskazać w umowie (o czym szerzej poniżej). Zgodnie z ustawową definicją, przez umowę pożyczki dający pożyczkę zobowiązuje się przenieść na własność biorącego określoną ilość pieniędzy albo rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku, a biorący pożyczkę zobowiązuje się zwrócić tę samą ilość pieniędzy albo tę samą ilość rzeczy tego samego gatunku i tej samej jakości. Zatem w umowie pożyczki powinno znaleźć się zobowiązanie pożyczkobiorcy do zwrotu pożyczki w określonym terminie. Można ustalić, iż za udzieloną pożyczkę będą należne odsetki (niemniej jednak nie jest to konieczne) bądź też wynagrodzenie. Umowa musi być podpisana przez obie strony.

Pożyczka a podatki

Zawarcie umowy pożyczki pociąga za sobą obowiązki o charakterze publicznoprawnym, a więc po prostu konieczność zapłacenia podatków. Zgodnie z ustawą od czynności cywilnoprawnych biorący pożyczkę (pożyczkobiorca) jest zobowiązany do zapłaty podatku. Obowiązek podatkowy powstaje z chwilą zawarcia umowy pożyczki, podstawę opodatkowania natomiast stanowi kwota pożyczki. Stawka podatku wynosi 2% od umowy pożyczki, czyli jeżeli pożyczymy 1.000 zł, to musimy zapłacić 20 zł podatku. Pamiętać jednak należy, że zwalnia się od podatku pożyczki, które zostały udzielane w formie pieniężnej na podstawie umowy zawartej między małżonkami, zstępnym (dzieciom wnukom), wstępnym (rodzicom, dziadkom), pasierbom, rodzeństwu, ojczymowi lub macosze w wysokości przekraczającej 9.637 zł, pod warunkiem złożenia deklaracji w sprawie podatku od czynności cywilnoprawnych właściwemu organowi podatkowemu w terminie 14 dni od daty dokonania czynności i udokumentowania otrzymania przez biorącego pożyczkę pieniędzy na rachunek bankowy, albo jego rachunek prowadzony przez spółdzielczą kasę oszczędnościowo-kredytową lub przekazem pocztowym. Niedopełnienie któregokolwiek z tych warunków skutkuje utratą prawa do zwolnienia z podatku, a nawet może skutkować koniecznością zapłacenia 20% stawki podatku (art. 7 ust. 5 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych). W przypadku pożyczki niższej niż wspomniane 9.637 zł (kwota ta nie może przekraczać sumy pożyczek z pięciu lat), nie ma konieczności płacenia podatku od czynności cywilnoprawnych, a nawet nie ma obowiązku składania deklaracji. Zasada ta obowiązuje tylko między członkami najbliższej rodziny (I grupa podatkowa z ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych). Podkreślenia także wymaga, iż zawarcie umowy pożyczki z kilkoma członkami rodziny nie kumuluje się, czyli pożyczkobiorca biorący pożyczkę np. od ojca i dziadka, może de facto pożyczyć 18.000 zł (po 9.000 zł od każdego) i nie powstaje po jego stronie obowiązek zgłoszenia pożyczki do urzędu skarbowego. W przypadku zawarcia umowy pożyczki między innymi podmiotami niż powyższe wspomniane zwalnia się od podatku pożyczki do łącznej wysokości nieprzekraczającej kwoty 5.000 zł od jednego podmiotu i 25.000 zł od wielu podmiotów – w okresach 3 kolejnych lat kalendarzowych, począwszy od dnia 1 stycznia 2009 r. (art. 9 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych).

Gdy strony w umowie pożyczki przewidziały wynagrodzenie za jej udzielenie bądź też odsetki po stronie pożyczkodawcy powstaje obowiązek zapłaty podatku dochodowego. Zgodnie z art. 30a ust. 1 pkt. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych z odsetek od pożyczek, z wyjątkiem gdy udzielanie pożyczek jest przedmiotem działalności gospodarczej, pobiera się 19% zryczałtowany podatek dochodowy.

Ocena czytelników
[Głosów: 0   Average: 0/5]